رده بندی

    

چرخه زندگي ميگو

ميگوهاي مولد در زمان توليد مثل از ساحل به مناطق عميق دريا مهاجرت ميكنند.باگذشت 12تا18ساعت از تخم ريزي در اين مناطق تخمها به موجود ريزي به نام ناپليوس(Nauplius) وبعداز دو روز به پروتوزوآ (Protozoa) و طي 6روز بعد به مايسيس ((Mysisتبديل ميشوند.مايسيس پس از گذشت4روز به پست لارو(Post larvea) تغيير شكل ميدهد كه در اين مرحله كاملا شبيه والدين خود است.از ابتداي دوره پست لارويِ،به ازاي هر1روز،پست لاروها درجه بندي مي شوند،به طوري كه باگذشت هرروز 1پله صعود مي كنند.مثلا15PLيعني پست لاروي كه 15 روز از زندگي اش گذشته است و در همين مرحله ي پست لاروي (20PL_15PL) است كه لاروهاي ميگو جهت حمل ونقل ومعرفي به مزارع پرورش ميگو آماده مي شوند.

میگوها در آبهای دور از ساحل جفتگیری و تخمریزی می نمایند. بچه میگوها به طرف آبهای ساحلی حرکت کرده و بر روی بستر مصبهای کم عمق می نشینند و اصطلاحا کفزی می شوند. چند ماه بعد، میگوهای بالغ به آبهای دور از ساحل باز می گردند تا در آنجا بالغ شده، جفت گیری کنند و تخمریزی نمایند.

 

اندازه ميگو

بر خلاف تصور عامه، ميگوهاي درشت يا به اصطلاح شاه ميگو به دليل مسن بودن ميگو و سفت شدن عضلات آنها و به زبان ديگر پير شدن آنها در مقايسه با ميگوهاي كوچكتر، خوشمزه نيست و در ميگو نيز مانند ساير جانوران مثل مرغ، گاو و گوسفند نوع كوچكتر آن خوشمزه تر است، دليل اصلي تفاوت قيمت در ميگوهاي ريز و درشت درصد ضايعات آن است.

 

ارزش غذايي ميگو

گوشت گوسفند، گوساله، مرغ، ماهي و ميگو جزو غذاهاي با پروتئين بالا محسوب مي شوند كه معمولا نياز پروتئيني بدن بايد توسط آنها تأمين شود. همچنين ميزان كلسترول در 100گرم ميگو حدود دوسوم ميزان كلسترول در يك تخم مرغ 50گرمي است. يعني در وزن مساوي، ميزان كلسترول ميگو يك سوم كلسترول تخم مرغ است. با اين تفاوت كه در ميگو، ميزان اسيد چرب اشباع كه براي سلامتي مضر است صفر است كه مي تواند به كاهش كلسترول خون كمك كند.

گونه هاي ميگوي موجود در آبهاي جنوب كشور

1.   ميگوي ببري سبز penaeus semisulcatus

2.   ميگوي ببري سياه   penaeus monodon

3.   ميگوي سفيد هنديpenaeus indicus    

4.   ميگوي موزي      merguiensis   penaeus  

5.   ميگوي خنجري parapenaopsis stylifera

 

گونه هاي مهم ميگوي پرورشي در ايران

•       ميگوي سفيد هندي penaeus indicus

•       ميگوي ببري سياه penaeus monodon

 

میگوی ببری سیاه

یکی از مهمترین میگوهای پرورشی است ویکی از درشت ترین آنهاست . اندازه ماده ها 7/33 و نرها 8/26 می رسد.وزن آنها تا 150 گرم میرسد .این میگو ها رشد سریع ودر برابر بیماری هاو شرایط محیطی مقاومتر است.دامنه تحمل شوری بین 25_5 وحتی در آب شیرین تا مدت کمی تحمل دارند ، درجه مناسب آب بین 34_24 می باشد .

میگوی ببری سبز

در روی بدن نوارهای سبز رنگ وجود دارد . درجه حرارت مناسب برای آن بین 34_24 وشوری مناسب 28_ 15 درجه می باشد. فرم رسترم آن 8- 7  می باشد .این میگو از نظر پرورشی اهمیت کمتری دارد ، چون پرورش آن سخت و رشد ونمو آن کم است .

 میگوی موزی

وقتی در معرض نور قرار می گیرد در روی بدن آن خال های قرمز مایل به قهوهای دیده می شود . و بالغ بر 80 درصد صید در آبهای جنوب را به خود اختصاص داده است . درجه حرارت مناسب برای پرورش آن 32-25 درجه می باشد ، درجه شوری مناسب برای آن32-15 .

میگوی سفید هندی

از مهمترین مشخصات آن وجود یک جفت آنتن بسیار بلند است .درجه حرارت مناسب برای پرورش 22- 23 و میزان شوری متوسط آن بین 15_25 میباشد همچنین فرم رسترم آن 8-7 می باشد.

 

 

 

 

 

 

 

نيازهاي زيستي مطلوب ميگوي سفيد هندي پرورشي

 

 

طراحي استخر ميگو

•       انتخاب محل

•       طراحي وساخت مزرعه

انتخاب مکان مناسب براي پرورش ميگو بسيار حائز اهميت است و از جنبه هاي مختلفي مد نظر قرار مي گيرد ، زيرا هرگونه اشتباه در انتخاب محل يا تغييرات بعدي ، سرمايه گذاري را با هزينه هاي بالايي روبه رو مي کند ، مکان يابي ، طراحي و برنامه ريزي براي احداث کارگاه پرورش ميگو بايد طبق بررسي هاي کارشناسانه و همه جانبه صورت پذيرد . 

تأمین آب استخر :

آبی رو که برای استخر پرورش میگو استفاده میکنیم باید از لحاظ PH و شوری اندازه گیری شود. PH مناسب در محدوده ۵/۸-۵/۷ و شوری مناسب (برای مونودون) بین ۱۰ تا ۳۰ ppt (قسمت در هزار) هست. نکته مهم دیگه راجع به PH و شوری ، اینکه نباید نوسانات زیادی داشته باشند و  در طول روز نباید تغییرات چشمگیری رو در اونها شاهد باشیم. اگه از منبع آبی استفاده میکنیم که مواد معلق زیادی داره یا اصطلاحا شفاف نیست، بهتر هست از مناطق عمیق تر که جریان آب قوی تری داره برداشت کنیم، به این خاطر که مواد معلق در استخر رسوب کرده و آب استخر رو جذب میکنند. ضمنا آبهای دفعی مزارع پرورشی و مزارع کشاورزی و صنعتی و شهری اصلا برای تکثیر و پرورش مناسب نیستند بلکه خطرناک هم هستند.حتی الامکان بهتر هست که دامنه جزر و مد بین ۱ متر تا ۳ متر باشه. (منظور از دامنه جزر و مد، اختلاف بین بیشترین جزر و بیشترین مد هست)

 

اكسیژن محلول(DO)

بااندازه گیری و ثبت منظم آن می توان میزان تعویض آب ، كوددهی، غذادهی و هوادهی استخرهای پرورشی را مدیریت نمود. میزان اكسیژن محلول آب استخرهای پرورش میگو بایستی حداقل دو بار در روز یكی در زمان صبح و دیگری در عصر مورد سنجش قرار بگيرد.

اندازه استخرهای پرورشی

بهترین اندازه استخر در سیستم پرورش متراکم، ۵/۰ تا یک هکتار، و در سیستم پرورش نیمه متراکم که در ایران معمول هست، اندازه ۱ تا ۲ هکتار مطلوب هست.

وضعیت خاک و محل استخر

جایی که استخر را بنا میکنیم باید حداقل یک متر از بیشترین مد بالاتر باشد تا حتی وقتی که مد در بالاترین موقعیت هم قرار دارد، بتوانیم آب استخر را تخلیه کنیم. بهتراست که استخر را دور از منطقه رشد گیاهان حرا تاسیس کنیم، تا با مشکل اسیدی شدن خاک و مواد آلی موجود در خاک مواجه نشویم. زمینهای لومی یا خاک رسی که PH بالاتر از ۵ دارند در مقایسه با سایر اراضی ارجحیت دارند. زمین های شنی هم مورد استفاده قرار میگیرند اما بعدا مشکلاتی را به همراه خواهند داشت.

پشتیبانی :

مزرعه پرورشی ما نباید بیشتر از ۳ تا ۶ ساعت از مراکز تکثیر فاصله داشته باشه تا حمل و نقل پست لاروها زیاد طولانی نشه. فاصله مزرعه تا مراکز عمل آوری هم نباید بیشتر از ۱۰ ساعت باشه چون باعث میشه که کیفیت محصول در طی حمل و نقل کاهش پیدا کنه. امکانات زندگی مثل آب، برق، تلفن و ... هم بسیار حائز اهمیت هست.

گیاهان امتداد دیواره‌های استخر ، فرسایش آنها را به حداقل می‌رسانند و زیر خط آب نیز غذا و زیستگاهی برای میگوها فراهم می‌کنند. به هر حال باید توجه داشت که رشد آنها نباید چنان زیاد شود که با برداشت کردن تداخل بوجود آید. از رشد گیاهان ریشه‌دار آبزی و جلبکهای کف‌زی نیز باید با اعمال مدیریتی جلوگیری کرد. استخرهای تازه باید آهک پاشی شوند. در عمل ، کاربرد استاندارد 1000Kg/ha سنگ آهک کشاورزی هر بار پس از تخلیه استخر پرورش میگوی آب شیرین توصیه می‌شود. پس از آهک دهی استخرها بیش از میگودار کردن آنها پر می‌شوند.

حمل و انتقال ميگوها به استخرهاي پرورشي

           تانكهاي 1000_ 500ليتري به ازاي هرليترآب 500_200 عدد پست لارو حمل ميشود.

           كيسه هاي نايلوني(1.3آب و2/3اكسيژن)به ازاي هرليترآب 650_500عددلارو حمل ميشود.

 

پست لاروها را می‌توان بلافاصله پـس از پـر آب شـدن اسـتخرهـا در آنها ریخت . معمولا پست لاروهایی که تنها 4 - 1 هفته سن دارند (پس از دگردیسی) برای میگودار کردن استخرها بکار برده می‌شوند که تا زمان برداشت در آن باقی می‌مانند. به محض ورود پست لاروها به کناره استخر باید دقت شود که در پی شناور کردن کیسه‌های انتقال در استخر به مدت 15 دقیقه قبل از خالی کردن آنها در آب به درجه حرارت استخر عادت داده شوند.

اختلاف PH استخر و کیسه انتقال نیز موجب مرگ و میر می‌شود. میزان میگودار کردن استخر به اندازه بازاری مطلوب و مدیریت استخر ، خصوصا روش برداشت ، بستگی دارد. در جاهایی که اندازه مطلوب برای فروش حدود 70 گرم است و بسیاری از استخرها به علت ذخیره آب فصلی دچار محدودیت فصلی در حدود 8 ماه هستند، پیشنهاد می‌شود میزان میگو 5 پست لارو در متر مربع (5000/ha) باشد.

 

         

 غذادهی در استخرهاي پرورش ميگو

به طور کلي غذاي مورد نياز ميگوهاي پرورشي از دو منبع اصلي طبيعي و مصنوعي تأمين مي شود:

غذاي طبيعي :

براي تأمين اين بخش از نيازهاي غذايي ميگوهاي پرورشي ، فراهم آوردن شرايط مطلوب جهت رشد موجودات مورد تغذيه ي ميگوها ضروري است . به اين منظور از کوددهي در سطح استخرهاي پرورشي ميگو استفاده مي شود . کودهاي مورد استفاده در استخرهاي پرورشي ميگو به دو صورت است :

1 :کودهاي آلي : اين نوع کودها معمولا از طريق کودهاي مرغي ، گاوي ، اسبي و گوسفندي تأمين مي شود که در اين ميان کودهاي مرغي از کيفيت مرغوب تري براي مصرف برخوردار است .

2 :کودهاي شيميايي : اين نوع کودها حاوي N (نيتروژن ) ، P ( فسفر ) ، K(پتاسيم) هستند

غذاي مصنوعي ( پلت(

اين دسته از مواد غذايي را در کارخانه هاي توليد کننده ي غذاهاي مصنوعي توليد مي کنند و در اختيار پرورش دهندگان قرار مي دهند

پنائیده ها ذاتا گوشتخوارند و سخت پوستان کوچک، ناجورپایان و پرتاران را شکار می کنند. اما در حوضچه های پرورشی، این قبیل طعمه ها وجود ندارند و فقط غذای دستی داده شده و یا مواد آلی در حال تجزیه برای تغذیه میگوها در دسترس آنها قرار دارد.

بررسی های آزمایشگاهی که در انستیتو اقیانوسی انجام گرفته، نمایانگر آن است که حاصلخیزی طبیعی حوضچه ها ( برای مثال رشد جلبکها یا باکتری ها در ستون آب ) منبع غذایی مهمی را برای میگوی سفید غربی فراهم آورده و رشد میگو را افزایش میدهد. میگوی سفید غربی یک جانور شب کار است. اگر میگوهای سفید نابالغ به حال خود رها شوند، تقریبا همه آنها در بستر فرو میروند و به دنبال غذا نمی گردند، اما ریختن غذا به داخل استخر موجب تحریک و آغاز رفتار تغذیه ای آنها میشود. لذا پرورش دهندگان میتوانند با غذادهی در طی روز میگو را وادار به تغذیه کنند.

کشت تجارتی موفق میگوی آب شیرین به غذای مکمل نیاز دارد. نوع این غذا بسیار متنوع است و مواد زیر را دربر دارد: مواد خام جانوری یا گیاهی ، مخلوطهای غذایی تهیه شده در کنار استخر و غذاهای ترکیبی. در بعضی جاها نیز از برنـج و محـصولات فـرعـی بـرنـج به صـورت مـخلوط با غذاهای دیگر استفاده می‌شود.

 

مقدار تغذیه

تـوصـیه کلی برای مقدار تغذیه روزانه وجود ندارد زیرا این مقدار بستگی به اندازه و تعداد میگوها در استخر ، کیفیت آب و خاصیت غذا دارد. بهترین رهنمود برای مجریان استخر ، تغذیه تا حد تقاضا است. غذا بطور معمول در اطراف محیط استخر در محلهای کم عمق که منطقه خوبی برای تغذیه است پخش می‌شود. در بعضی از مواقع غذا به منطقه تغذیه در چند متری کناره محدود می‌گردد.

در هر دو مورد مجری استخر می‌تواند ببیند چه مقدار غذا مصرف شده است. اگر هیچ غذایی در روز بعد باقی نماند، مقدار غذا باید افزایش یابد. اگر مقدار زیادی غذا بماند، مقدار آن را باید کاهش داد و یا حتی به مدت یک روز قطع کرد. مقدار اولیه غذای پیشنهادی با استفاده از جیره خشک ، همچون غذای ترکیبی جوجه در یک استخر دارای 5 عدد در متر مربع باید در حدود 6/25 Kg/ha در روز باشد.

كوددهی استخر

دو روش برای كوددهی استخرهای پرورش میگو معمول و مورد استفاده می باشد:

1.   رقیق وحل كردن كود شیمیایی با آب به نسبت یك به ده در مخازن پلاستیكی و سپس پخش یكنواخت آن در سرتاسر سطوح استخر.

2.   قرار دادن كود در كیسه های رطوبت پذیر و سپس استقرار آن در مكانهای مختلف استخر به منظور حل شدن تدریجی آن در درون آب استخرمی باشد.

 

معمولا80 تا 100 کیلوگرم کود مرغی و حدود 50 کیلوگرم کود شیمیایی در هر هکتار استفاده می شود .( از کود گاوی هم استفاده می شود ) بهترین کود آلی کود مرغی است .

 

 

کود دهی در کشت میگوی آب شیرین به ندرت لازم می‌شود. در هر حال استخرهای ساخته شده در خاکهای شنی-رسی ممکن است نیاز به کوددهی داشته باشند. اجرا کننده باید در طی مدت پرورش ، مراقب خوب نگه داشتن استخرها باشد. برای جلوگیری از فرسایش دیواره‌ها ، کنترل گیاهان ریشه‌دار آبزی ، تعمیر و نگهداری تجهیزات خروجی و ورودی آب بویژه توریها بـاید مـراقـبت خـاصـی انجام گیرد. گیاهان Elodea و Hydrilla بستر خوبی برای میگوها می‌سازند.

 

 

 

                هوادهي در استخرهاي پرورش ميگو

 

 

هواده هاي پارويي : اين دستگاهها از يک الکترو موتور و يک شفت مرکزي تشکيل شده است که بر روي يک شناور نصب شده اند.

هواده هاي ايرجت : این نوع هواده ها با نيروي الکتريکي کار مي کنند و تهويه ي آب را در اعماق مختلف امکان پذير مي سازند.

 

مدیریت تولید پلانكتونی استخرهای پرورش میگو:

زی شناوران گیاهی به صورت مستقیم و غیر مستقیم( از طریق زنجیره غذایی) به مصرف میگو رسیده و باعث كاهش میزان ضریب تبدیل غذایی( FCR )و همچنین بهبود رشد میگوهای در حال پرورش می شود.

شكوفایی پلانكتونی همراه با مواد معدنی حاصله از تجزیه مواد آلی نقش مهمی در افزایش فتوسنتز در آب استخرهای پرورش میگو دارد.

افزایش شكوفایی پلانكتونی موجب كاهش و جلوگیری از نفوذ تشعشات خورشید به قسمت های اعماق استخر(كف استخر) شده و از این طریق رشد جلبكهای رشته ای و كفزی كاهش یافته و همچنین این عامل باعث كاهش استرس به میگوهای در حال پرورش می شود.

 

مشخصات فني استخرهاي پرورش ميگو

•       جنس ونوع استخرها جنس ونوع استخرها: خاكي

•       شكل هندسي :معمولا مربع مستطيل

•       مساحت به طور معمول:1_0.8 هكتار

•       عمق استخر: Cm 130

•       شيب طولي:2*1000

•       شيب ديواره ي استخر: 1:2

برداشت
زمان برداشت بستگی به میزان رشد و اندازه بازاری مطلوب و تا حدی تکنیک مدیریت استخر دارد. اصولا در مدیریت استخر میگوی آب شیرین دو روش بسیار رایج وجود دارد. نخست ، تکنیک پرورش دسته‌ای که امکان می‌دهد جانوران تا اندازه بازاری متوسط یا تا هنگام تخلیه استخر به دلایل دیگر (مثلا کمبود آب ، پایین بودن درجه حرارت) رشد کنند، و سپس تمام محصول برداشت می‌شود.
تکنیک دیگر ، پرورش مداوم است به این ترتیب که معمولا یکبار در سال با تراکمی بسیار بیشتر از پرورش دسته‌ای به میگودار کردن استخر می‌پردازند و معمولا پس از 7 - 5 ماه بسته به میزان رشد (درجه حرارت) و اندازه قابل فروش محلی ، جانوران با اندازه بازاری بوسیله پره در فواصل زمانی منظم دست‌چین می‌شوند. استخرها را معمولا به طور کامل هر ماه یکبار و یا نصف استخر را ماهی دو بار برای جلوگیری از گل آلودگی تمام استخر پره کشی می‌کنند.

عملیات پس از برداشت
اغلب میگوهای آب شیرین ، در نزدیکی محل پرورش در یخ یا زنده فروخته می‌شوند. میگوها را نیز می‌توان در تانکهای حمل هوادار به مشتریان عرضه کرد. میگوهای آب شیرین خصوصا در معرض صدمات آنزیمی پس از برداشت و مرگ هستند و بعضی پرورش دهندگان میگوها را در آب یخ فرو می‌کنند و آنها را در آب 65 درجه سانتیگراد به مدت 20 - 15 ثانیه نگه می‌دارند تا سفید شوند و سپس آنها را در یخ به فروشگاه حمل می‌کنند.

 

 

نمونه طرح مزرعه پرورش ميگو به مساحت 150هكتار

 

 

بیماریها

بیماریها معمولا عامل ثانوی هستند و از نقص بهداشت تانک ، تعویض غیر کافی آب ، کمیت یا کیفیت غذا ، و اکسیژن محلول در شرایط بد ناشی می‌شوند. تک سلولیها شایع‌ترین عامل بیماریهای لارو می‌باشند. عفونتهای قارچی لاروها در مواردی مشاهده شده است اما غالبا در پی بهداشتی‌تر کردن غذا و کاهش تراکم لاروها رفع می‌گردد. فورمالین 200 - 250 p.p.m روزانه به مدت 30 دقیقه ، عامل موثری برای درمان بیماریهای ناشی از تک سلولیها و قارچهاست.

بیماری صدفی یا لکه‌های سیاه که بدیهی‌ترین بیماریهای پست لارو و میگوهای در اندازه بازاری هستند از تهاجم باکتریهای تجزیه کننده کیتین ناشی می‌شوند و در بعضی از مواقع با قارچها آلوده می‌گردند. تاری یا سفیدی بافتهای عضلانی که غالبا به طرف دم صورت می‌گیرد، احتمال دارد که واکنشی در برابر استرس باشد.

صیادان

صیادی را اصولا سایر گونه‌های آبزی ، پرندگان ، مارها و انسان انجام می‌دهند. استفاده از تورهای با ارتفاع 60 سانتیمتر با چشمه‌های ریز در اطراف استخرها برای جلوگیری از ورود صیادان مشکل‌آفرین به استخرها مفید است. مشکلات ناشی از هیدروزوآ بویژه به هنگام استفاده از منابع آب سطحی نمایان می‌شود. استفاده از مواد شیمیایی نیز برای مبارزه با هیدروزوآ بکار می‌رود. عمده‌ترین صیادان مشکل آفرین مارها و گربه ماهی رودخانه‌ای هستند. خرچنگهای گرد نیز مشکلاتی را بوجود می‌آورند، بویژه از آن‌رو که سوراخهایی در دیواره استخرها ایجاد می‌کنند. البته می‌توان آنها را با قرار دادن تله‌هایی در دیواره استخرها از بین برد.

 

 

پراكندگي ميگوها و مناطق زيست :

ميگوها گسترش جهاني داشته ودر درياها ،‌آبهاي شور و شيرين از نواحي استوائي تا مناطق قطبي يافت مي شوند . اكثر گونه هاي دريائي در آبهاي كم عمق ، يا نسبتا”‌نيمه عميق و عموما”‌بصورت دسته جمعي زندگي ميكنند . روزها در بستر و زير رسوبات كف دريا مخفي شده و شبها براي شكار طعمه از پناهگاه خارج مي شوند . بهمين دليل صيادان در بيشتر مناطق دنيا شب هنگام جهت صيد ميگو به دريا مي روند . ازنقطه نظر مكان زيست سه گروه ميگو در آب وجود دارد :

گونه هاي موجود در آب سرد وشور معمولا”‌ميگوهاي شمال ميگويند و ارقام عمده صيد اين نوع ميگوها عمدتا”‌مربوط به توليد ميگوي اروپا است ودرنواحي آلاسكا ،‌كانادا ،‌ شمال ژاپن ،‌آمريكا ،‌اروپا شمالي و غير ه صيد مي شود .

گونه هاي موجود در آب گرم و شور يا ميگوهاي حاره اي كه بخش اعظم ميگوهاي را تشكيل مي دهد
وارد بازار تجارت جهاني مي شود . اين نوع ميگوها در آبهاي ساحلي خليج فارس ، بخش جنوبي ايالات متحده آمريكا سواحل غربي آفريقا ،‌آمريكاي مركزي و نواحي شرقي وغربي سواحل آمريكاي جنوبي و آسيا جنوب شرقي يافت مي شوند.

گونه هاي موجود در آب شيرين كه اكثرا”‌ از رودخانه ها و درياچه ها به نواحي استوائي و گرمسيري مي آيند ،‌غالبا”‌در همين نواحي رشد كرده و بزرگ مي شوند ،‌ودرتجارت جهاني از اهميت چنداني برخوردار نمي باشند.

ميگوهاي خليج فارس

امروزه منابع عظيم آبي ،‌علاوه بر تامين بخشي از نياز غذائي كشور هاي پيشرفته ،ا‌ر نظر اقتصادي و سياسي نيز اهميت ويژه اي يافته است . كشور پهناور ايران با حدودد2792 كيلومتر مرز آبي در جنوب وشمال جزء معدود كشورهائي است كه از اين نعمت سرشار الهي برخوردار است . درياي عمان و خليج فارس اين آبراه سرشار از مواهب خدادادي ،‌با مساحتي حدود 239000 كيلومتر مرز آبي حدود 1800 كيلومتر از دماغه گواتر
آغاز و تا اروند رود ادامه يافته است . آب رودخانه هاي دجله وفرات و كارون به آن مي ريزد و عمق سواحل آن از 20 متر تجاوز نميكند واز اهميت ويژه اي جهت صيد ميگو برخوردار است . با توجه به اظهارات كارشناسان
شيلات تاكنون بيش از 10نوع ميگو در آبهاي خليج فارس صيد و شناسائي شده كه مشهورترين آن لابستر يا شاه ميگو است (‌Panulirus homarus) كه وزن آن به حدود يك كيلوگرم مي رسد و درسواحل صخره اي درياي عمان صيد ميشود .

 

 

آسیب شناسی در صنعت میگوی ایران

صنعت پرورش میگو درایران که عمری کمتر از 15 سال دارد مر حله معرفی و استقرار را خوب طی کرد و حتی سرعت آن بسیار تند و فریبنده بود و همین عامل باعث جذب عده زیادی از فعالان اقتصادی بسمت این صنعت پول ساز شد. این رویای شیرین سرمایه دار شدن سریع درسال 1381 با اولین تب بازار به پایان رسید . با حذف فاکتور های کاذب اقتصادی مثل کمبود موقتی تولید میگو در دنیا ، ارزانی انرژی و نیروی کارگری در ایران وهمچنین بحران اقتصاد جهانی پس از 11 سپتامبر ، تولید میگوی ایران را بسمت رقابتی پیش برد و تولید کنندگان آماتور ایران در مقابل تولید کنندگان حرفه ای جهان ( چین ، تایلند ، تایوان و ... ) محکوم به شکست شدند . تعدادی از مزرعه داران میگو در ایران بدون اطلاع از مدیریت بحران در تولید ، چند سالی بدون باز پرداخت سود و اصل سرمایه بانکی ، به صورت ضعیف به تولید ادامه دادند که حاصلی جز به حاشیه رفتن نداشت. عده ای دیگر دست به طرح های ابتکاری زدند تا شاید بتواتند از بحران تولید رهایی یابند و شیلات هرمزگان هم طرح های ترویجی کم هزینه ای را اجرا کرد که همه این طرح ها به علت پشتوانه کم علمی و مالی و علاقه شدید مجریان آنها به جواب دهی سریع ، مفید فایده نبودند .


دلایل بیست گانه ورشکستگی پرورش میگو

در حال حاضر این صنعت به دلایل فراوانی آسیب دیده که عبارتند از :

1.   وابستگی پرورش میگو به بازار صادراتی

2.   افزایش چشمگیر قیمت خوراک میگو از 2000 ریال به 12000 ریال

3.   افزایش هزینه عمل آوری و بسته بندی

4.   افزایش دستمزد کارگران مزرعه

5.   مستهلک شدن ماشین آلات موجود در مزارع

6.   سررسید شدن اقساط وامهای دریافتی و پایان یافتن همکاری بانکها

7.   مکانیزه نبودن مزارع و وابستگی کامل مزرعه به نیروی کارگری

8.   الگوی تولید کنسر سیومی که یک الگوی یک طرفه بود

9.    نیمه تمام بودن زیر ساخت اکثر سایت ها

10.          کیفیت بسیار متغیر خوراک میگوی داخلی و خارجی

11.          عدم ثبات بازار و ثابت ماندن قیمت میگوی پرورشی

12.          نپذیرفتن ورشکستگی صنعت میگو توسط شیلات ایران از سال 1381 به بعد

13.           شیوع بیماری وایت اسپات در مزارع میگوی خوزستان و بوشهر

14.           تاثیر کم افزایش تولید در واحد سطح در سود خالص

15.           دسترسی سخت مزرعه داران به نهاده های تولید

16.          ذخیره سازی مزرارع با لاروهای تست نشده

17.          رعایت نکردن اصول صحیح پرورش میگو بخاطر کمبودهای موجود

18.          تشویق مزرعه دار به تولید بدون اطمینان از سود دهی پرورش میگو

19.          سوء مدیریت در تولید خوراکهای دستی

20.           افزایش ریسک تولید و کاهش سرمایه گذاری در صنعت میگو

از میان دلایل بیست گانه ورشکستگی صنعت میگو دلایل 1 تا 14 کشوری بوده و سایر دلایل بیشتر مربوط به هرمزگان است . یکی از مهمترین نتایج بد نپذیرفتن ورشکستگی صنعت میگو توسط شیلات ایران ، فراهم نشدن فرصت مطالعه رسمی درخصوص دلایل این ورشکستگی است . مزرعه داران بندر لنگه طی جلسات متعددی به این نتیجه رسیدند که تولید در شرایط موجود برابر است با :

1.   از دست رفتن اندک سرمایه شخصی باقی مانده

2.   از دست رفتن فرصت فعالیت اقتصادی جدید

3.   افزایش بدهکاری به بانکها و افراد

4.   استهلاک بیشتر ماشین آلات مزرعه

5.   نابودی کامل انگیزه تولید کنندگان

6.   عدم اعتماد کارگران به کار فرمایان به خاطر بی ثباطی کار در مزرعه

7.   استثمار شدن مزرعه داران توسط وارد کنندگان خوراک میگوی خارجی

8.   نبود خرید تضمینی و تعهد نداشتن صادر کنندگان به خرید محصول


كافي است كه به همين بند اخر توجه كنيم , جه كسي اقدام به توليد مي كند بدون اينكه محلي براي فروش أن سراغ داشته باشد ? لذا ادامه فعالیت درصنعت پرورش میگو در هاله ای از ابهام فرو رفته بود . از سال 1381 به بعد فعالان صنعت پرورش میگو راهکارهای متعددی را برای برون رفت از این وضعیت بحرانی طرح و اجرا کردند که هیچکدام نتوانست خواسته برورش دهندكان را فراهم و سود آوری را به این صنعت برگرداند . بايد توجه داشت كه براي تمام بخشهاي اين صنعت يعني كارخانه هاي توليد خوراك , توليد لارو و عمل اوري , سود قابل بيش بيني است الا براي مزرعه داران . آسیب دیدن مزرعه داران میگو به تمام حلقه های این زنجیره آسیب جدی رسانده است کارگاه های تکثیر و کارخانه های خوراک و حتی گارگاه های عمل آوری . همه این حلقه ها در صدد هستند به نوعی مشکل خود را حل کنند در حالیکه مشکل همه با حل شدن مشکل حلقه اصلی تولید یعنی مزرعه داران حل می شود .

 

.

 

 

 

مدیریت رسوبات دراستخرهای پرورش میگو

 

پرورش میگو به شیوه متراکم از اواسط دهه 1980 میلادی (به خصوص از جنوب شرق آسیا ) آغازو توسعه یافت . میزان تولید میگوی پرورشی نیز به تبع توسعه سطح زیر کشت و اجرای سیستم پرورش متراکم میگوروند صعودی پیدا کرد.

بهبود مدیریت آب و مواد زائد حاصله از پرورش میگو به واسطه ایجاد پاره ای از مشکلات در پرورش میگو از دهه های گذشته آغاز و از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده است .
در گذشته، بیشتر موضوعات مدیریتی در پرورش میگو در ارتباط با آب و مواد زاید موجود در آب متمرکز بود وتوجه کمتری بر مدیریت مواد جامد و نیمه جامد حاصله از پرورش میگو و یا اصطلاحا" لجن حاصله از پرورش میگو در استخرها جهت بهبود وضعیت آن صورت می گرفت که در حال حاضر به دلیل حساسیت اثرات زیست محیطی ناشی از فعالیت پرورش میگو و پساب آن توجه ویژه ای با این موضوع با توسعه تکنیک های بهبود مدیریت آب شامل پیش فرآوری و سیستم چرخشی آب توسط محققین و آبزی پروران صورت می گیرد هر چند این موضوع هنوز به طور کامل مورد توجه قرار نگرفته است .
بعد از گذشت سالها از فعالیت پرورش میگو ، لجن و یا زائدات حاصله از فعالیت پرورش هنوز به عنوان یک معضل تلقی شده و آبزی پروران نیز در این موضوع نگران هزینه سرمایه ای اولیه و محدویت سطح در مزرعه خود برای اعمال مدیریت بر آن با توجه به مزایای این عمل می باشند .
بر اساس مطالعات نویسنده ، در سه استان جنوبی تایلند(رانونگ،فانگ گا و چامپون) آبزی پروران تمایل به داشتن تکنیک های مدیریتی برای بهبود مواد زائد حاصله در استخرهای خود دارند ولی اطلاعات کافی برای ایجاد تغییرات موثر بر آن را دارا نمی باشند .
بنابراین ،ایجاد روش مدیریت اصولی برای رسوبات شامل فرآوری ، نگهداری،رهاسازی و بازیافت آن برای مدیریت تولید پایدار پرورش میگو ضروری است و در این نوشتار، به پاره ای از رهیافت های به کار گیری شده از سوی آبزی پروران تایلند پرداخته می شود .

منابع:

1)   پرورش آبزيان ؛سيدناصرصادقي

2)   مجدی نسب، فرزاد ؛ ۱۳۷۶؛ مدیریت بهداشت در استخرهای پرورش میگو؛ معاونت تکثیر و پرورش آبزیان - اداره کل آموزش و ترویج

3)   وبلاگ شيلاتي مرتضي امامي

4)   www.parsiteb.com

5)   www.crustocean.com/iran.htm